slide 1

                            

 

 

                                                                                                                                                                   WelkomOpDeWebsite 

 

                                                                                                                          

                                                                                                                                                                                            

 

 

               

                                                                  

 

slide 2

 

 

EenKoepelVoorOrganisaties

                                                                                 

 

                                                                                                                                                                                                              
 

 

                                

     

                      

                                                                                                                                    
 

slide 3

 

 

 

 

 

blauwenkerken              

 

 

 

               

slide 4

 

 

 

 

 

                                                                                                                      GebedsbijlageIntercomSAmen

 

 

   

 

 

 

      

                                                                                           

                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                              

slide 5

 

 

deelvandeontmoetingsdagenRoos

Het spijtige verleden

InterCom200708 ExcusesCongoVoorlopers van de verzoening

Een dramatische gebeurtenis kan de loop van de geschiedenis diepgaand beïnvloeden. De uit de hand gelopen arrestatie van George Floyd in de Amerikaanse stad Minneapolis heeft heel wat mensen aan het denken gezet. En aan het protesteren, al dan niet vreedzaam. De gewelddadige dood van deze zwarte medemens heeft de discussie over het racisme uit het verleden – en in het heden. Bij ons kwam onvermijdelijk de relatie met de voormalige kolonie Congo opnieuw ter sprake. Voeg daarbij het feit dat het nu precies 60 jaar geleden is dat het land onafhankelijk werd en dan is het niet vreemd dat er opnieuw werd geopperd om excuses voor de gebeurtenissen uit het verleden aan te bieden. Nieuw is de gedachte niet: een aantal evangelische christenen is al 15 jaar bezig met de kwestie bezig. Het feit dat de koning onlangs in een brief zijn spijt betuigde, is voor hen een hele opsteker.


Reeds in de jaren die vooraf gingen aan het vijftigjarig jubileum – dus meer dan 10 jaar geleden – was het Gebedsnetwerk sterk betrokken bij de problematische verhouding met de voormalige kolonie. Een delegatie van Belgische kerken trok zowel in 2008, 2008 en 2009 naar Congo (en buurland Rwanda) met het doel het aanbieden van excuses en vergeving vragen voor alle onrecht dat door de overheden en het Belgische volk aan Congo werd aangedaan.
“We deden dat als voorlopers, want toen was er nog geen enkele politicus die zijn nek hiervoor durfde uitsteken. Maar we baden toen al vurig dat ooit, op een dag, onze overheden én het koningshuis hiervoor rijp zouden worden. Dit is een kwestie van rechtvaardigheid en gezond omgaan met pijnlijke dingen uit het verleden”.

Jarenlang leek er niet echt beweging te zitten in het ‘Congodossier’. Maar de ‘Black Lives Matter’-beweging bracht alles blijkbaar in een stroomversnelling. Niet alleen om standbeelden van de omstreden koning Leopold II al dan niet omver te halen; de regering besloot om een parlementaire onderzoekscommissie op te richten om de zaak ernstig en diepgaand te onderzoeken. Op grond van de bevindingen van die commissie zal dan ook een uitspraak worden gedaan over de wenselijkheid van excuses. Koning Filip werkte nog sneller: op de viering van 60 jaar Congolese onafhankelijkheid schreef hij een opmerkelijke brief aan president van Congo, Tshisekedi, waarin hij zijn diepste spijt betuigde voor de wandaden tijdens de kolonisatie.

De suggestie om excuses aan te bieden was begin 2019 al gedaan door een VN-commissie, die toen een rapport publiceerde over de Belgische omgang met haar koloniale verleden. Er werd gewezen op het feit dat het Belgische onderwijs maar weinig aandacht besteedde aan die tijd, en andere pijnpunten waren de aanwezigheid van de vele standbeelden van Leopold II (en de alomtegenwoordige straatnamen), het ontbreken van standbeelden die de Afrikanen zelf eerden, en de halfslachtige vernieuwingen in het Afrika-museum. Dergelijke zaken werden als meer dan symbolisch beschouwd: ‘Het gebrek aan erkenning van de ware omvang van het geweld en het onrecht’ zou bovendien leiden tot ‘xenofobie, racisme en discriminatie op de arbeidsmarkt’. De kritiek van de VN viel niet in goede aarde bij de Belgische regering, die bij monde van premier Charles Michel reageerde: ‘De thesis ervan is totaal eenzijdig, geeft geen rekenschap van de historische, intellectuele en culturele context, en is zeer tendentieus’.

Demaerel en Quarles van Ufford schreven toen een opiniestuk in de ‘Vrije Tribune’ van Knack. Daarin verwezen ze naar de christelijke verzoeningsconferentie in Kinshasa in het kader van de ‘Europe-Africa Reconciliation Proces’. Dat excuses wel degelijk een verschil kunnen uitmaken, zag de Belgische delegatie met eigen ogen: “Samen met andere Europese delegaties werd er namens ons land excuses aangeboden voor het diepe onrecht in de koloniale periode (én erna): een gedetailleerde lijst van schrijnende daden en houdingen werd voorgelezen in de overvolle ‘Cathédrale du Centenaire’, en op de knieën. Deze belijdenis heeft toen diepe indruk gemaakt op de talrijke aanwezigen, onder wie vertegenwoordigers van de (Congolese, nvdr), de meeste kerken en de nationale pers.”

Natuurlijk, er is een verschil tussen excuses door vertegenwoordigers van kerken en verontschuldigingen door de bevoegde overheid. Die laatste kwamen er tot nu toe niet, en of ze er komen zal deels afhangen van de onderzoekscommissie. Een belangrijk aspect is dat er aan een schuldbekentenis wellicht ook financiële compensaties vast hangen. In 2010, bij het vijftigjarig jubileum, was men daar helemaal nog niet klaar voor, maar nu, 10 jaar later is het op z’n minst bespreekbaar. “In het jubileumjaar 2010 hebben ondergetekenden (Demaerel en Quarles van Ufford, nvdr) in Brussel ook een soortgelijke conferentie georganiseerd met afgevaardigden van vele Congolese kerken in België (en enkele uit Congo). Op één na stuurden alle uitgenodigde Belgische politici hun kat. Blanken en zwarten hebben er letterlijk elkaars voeten gewassen. We zagen er het genezende effect van oprechte en gemeende excuses.”

De vertegenwoordigers van het Gebedsnetwerk beschouwen de huidige ontwikkelingen als bijzonder positief: “Dit is een historische stap, zeer onverwacht en veelbelovend”. Ze roepen ook op om te bidden voor de parlementaire onderzoekscommissie: “Ten eerste dat de juiste mensen erin zullen komen met het juiste hart. Ten tweede dat ze de moed zullen hebben om dit ten gronde te doen. Halfhartige verklaringen zullen de Afrikanen opnieuw bevestigen dat hun pijn minder belangrijk is dan de onze. Halve excuses rijten de wonde opnieuw open. Bid ook dat onze koning de moed zal hebben om de pijnlijke zaken niet uit de weg te gaan, maar ze zal benoemen; dat hij de juiste adviseurs rond zich zal hebben die hem deze weg wijzen.”

In de discussie rond het aanbieden van verontschuldigingen moet niet zozeer het verleden centraal staan – de toekomst is minstens even belangrijk. Zonder het afsluiten van de zaken die vroeger gebeurd zijn, kan er niets nieuws ontstaan. Of, zoals ze het in het opinieartikel in Knack schreven: “Ons onvermogen (onwil?) om met dit verleden op een gepaste en waardige manier om te gaan, laat de wonden alleen nog maar verder etteren.”

Als conclusie uit de huidige ontwikkelingen zeggen beide auteurs nu: “Waarheid en gerechtigheid zijn helend op de lange termijn: voor Congo én voor België. Dat heeft God als een wet in Zijn schepping gelegd.”

(bronnen; Gebedsnetwerk.be, knack.be)

Nieuwsbrief