Door Koen Maeyens, Voorzitter EAV

Jezus ging naar de Olijfberg, en vroeg in de morgen was Hij weer in de tempel. Het hele volk kwam naar Hem toe, Hij ging zitten en gaf hun onderricht. Toen brachten de schriftgeleerden en de farizeeën een vrouw bij Hem die op overspel betrapt was. Ze zetten haar in het midden en zeiden tegen Jezus: ‘Meester, deze vrouw is op heterdaad betrapt toen ze overspel pleegde. Mozes draagt ons in de wet op zulke vrouwen te stenigen. Wat vindt U daarvan?’ Dit zeiden ze om Hem op de proef te stellen, om te zien of ze Hem konden aanklagen. Jezus bukte zich en schreef met zijn vinger op de grond. Toen ze bleven aandringen, richtte Hij zich op en zei: ‘Wie van jullie zonder zonde is, laat die als eerste een steen naar haar werpen.’ Hij bukte zich weer en schreef op de grond. Toen ze dat hoorden gingen ze weg, een voor een, de oudsten het eerst, en ze lieten Hem alleen, met de vrouw die in het midden stond. Jezus richtte zich op en vroeg haar: ‘Waar zijn ze? Heeft niemand u veroordeeld?’ ‘Niemand, Heer,’ zei ze. ‘Ik veroordeel u ook niet,’ zei Jezus. ‘Ga naar huis, en zondig vanaf nu niet meer.’ [NBV21]

‘Wat vindt U daarvan?’

Jezus wordt door de Schriftgeleerden en de farizeeën in dit tekstgedeelte voor een keuze geplaatst: kiezen voor de Schriftgeleerden en farizeeën, geworteld in de wet, klaar om de zonde te veroordelen, of voor de kant van de vrouw, betrapt op overspel. Het lijkt alsof Jezus moet kiezen tussen recht of de mantel der liefde.

Wat is Jezus’ reactie naar de Schriftgeleerden en de farizeeën?

Hij bukte zich en schreef met zijn vinger op de grond. Wat Jezus in het zand schrijft weten we niet: was het hun namen, hun zonden, of was het een verwijzing naar het tekstgedeelte uit Jeremia 17:13

HEER, bron van Israëls hoop, wie U verlaten, zullen te schande staan, wie van U  weggaan, zullen in het stof worden geschreven, want ze hebben de HEER, de bron van levend water, verlaten. [NBV21]

Het kan bijna niet anders dan dat de Schriftgeleerden en de farizeeën dit tekstgedeelte kenden. Wanneer Jezus in het zand schrijft, houdt Hij hun als het ware een spiegel voor. Niet alleen deze vrouw is zondig – ook zij. En wanneer Hij zegt: “Wie van jullie zonder zonde is, laat die als eerste een steen naar haar werpen”, druipen ze één voor één af.

Wat is Jezus’ reactie naar de overspelige vrouw?

Jezus zegt: ‘Ik veroordeel u ook niet’

Er waren geen aanklagers meer, dus er was niemand meer om haar te stenigen. De vrouw was vrij om te gaan. Jezus kon oordelen. Hij had een steen kunnen werpen, omdat hij zonder zonde was. Toch doet Hij dat niet. Daarmee zegt Jezus niet: ‘Het valt wel mee, je hebt niets verkeerd gedaan’.

Jezus zwakt de zonde niet af, Hij kiest niet voor het goedpraten van de overtreding, Hij benoemt ze juist, als Hij zegt: ‘Ga naar huis, en zondig vanaf nu niet meer’. Jezus staat in het midden: hij wijst de hardheid van de veroordeling af, maar predikt geen wetteloosheid. Hij bagatelliseert haar daden niet, maar opent een weg naar een nieuw en veranderd leven.

Het is bijna Pasen…

Bij de kruisiging hangt Jezus letterlijk in het midden tussen twee moordenaars. De ene misdadiger lasterde Jezus. Hij riep: “Jij bent toch de Messias? Red jezelf dan en ons erbij!”. De misdadiger toonde geen berouw. De andere misdadiger toonde wel berouw en wees de eerste moordenaar terecht door te zeggen: “Heb jij dan zelfs geen ontzag voor God nu je dezelfde straf ondergaat? Wij worden terecht gestraft: het is ons verdiende loon. Maar die man heeft niets verkeerds gedaan”. Vervolgens richtte hij zich tot Jezus met de vraag: “Jezus, denk aan mij wanneer U in uw koninkrijk komt”.

Jezus kiest niet voor het aanbod van de eerste misdadiger om zichzelf en beide misdadigers te redden. Hij kan de zonde niet door de vingers zien of alles toelaten of goedpraten. Jezus kiest ook niet voor het aanbod dat de Schriftgeleerden en de farizeeën daarvoor nog hebben gedaan: ‘Anderen heeft Hij gered; laat Hij nu zichzelf redden als Hij de Messias van God is, zijn uitverkorene!’ Hij kan de mens niet afschrijven. Jezus kwam niet naar de wereld om te oordelen, maar om te redden. Dat lezen we in Johannes 3:17 en 12:47 en zien we ook in de reactie van Jezus, die zich direct en alleen tot de tweede moordenaar richt met een belofte van redding en genade: “Ik verzeker je: nog vandaag zul je met Mij in het paradijs zijn”. 

Hoe kijken wij naar de maatschappij en de mensen in de maatschappij?

De polarisatie in deze wereld is nog nooit zo groot geweest: (extreem) links en rechts staan lijnrecht tegenover elkaar. We leven in een tijd van scherpe tegenstellingen, waarin we gedwongen worden om partij te kiezen: links of rechts. En zonder het misschien te beseffen sluipt dit ook onze kerken binnen. Maar Jezus, Hij staat in het midden en roept ons om Hem te volgen: Hij ziet de zonde en benoemt die ook, maar kiest ervoor om genade te geven met een duidelijke oproep tot bekering. Hij heeft de zondaar lief, maar haat de zonde. Hij roept op tot verandering.

We veranderen de wereld niet door te strijden voor de Bijbelse normen en waarden, door te roepen, te discussiëren of overal tegen te zijn: petities, marsen, betogingen, … We veranderen de wereld door veranderende levens die licht brengen. Jezus roept ons namelijk op om discipelen te maken: ‘Maak alle volkeren tot mijn discipelen’.

En hoe doe je dat?

Door zelf een licht te zijn. Door eerlijk te zijn over zonde — ook in je eigen leven. En tegelijk mensen lief te hebben. Door zelf een voorbeeld te zijn en de Bijbelse normen en waarden uit te leven, door ons te houden aan alles wat Jezus ons heeft opgedragen. Duidelijk zichtbaar zijn in deze wereld, als een stad op een berg, die niet onopgemerkt of verborgen kan blijven. Ons licht moet schijnen voor de mensen, zodat zij onze goede daden zien en eer bewijzen aan Onze Vader in de hemel.

Onze roeping draait dus in eerste instantie niet om de wereld te veranderen, maar om levens te veranderen en hiervan zelf een levend getuigenis te zijn in woord en daad. De vraag is niet: aan welke kant staan wij? Maar: staan wij nog bij Hem, in het midden?